Opieka naprzemienna jako forma rodzicielstwa odpowiedzialnego

Jeszcze kilkanaście lat temu niezwykłą sytuacją były wnioski ojców o opiekę nad dziećmi. Obecnie coraz więcej mężczyzn chce, aby dzieci, po rozwodzie, zamieszkały przy nich, jednakże nadal jest to kropla w morzu. Ponadto nie wszystkie z tych nielicznych wniosków kończą się przyznaniem opieki ojcu. Właśnie dlatego opieka naprzemienna może być dla ojców szczególnie ważna.

 

opieka nad dzieckiem rzadko przypada ojcu

 

radca prawnyMatka według powiedzenia ma się tylko jedną. Ojca też, przynajmniej tego biologicznego. A nawet jeżeli tym biologicznym nie jest to jest nim pod względem prawnym. Pamiętam początek swojej przygody w kancelarii kilkanaście, gdy pewien mecenas powiedział, że wygrał opiekę nad dziećmi trzem ojcom (w czasie kilkunastu lat prowadzenia spraw rozwodowych) z czego w jednym przypadku żałuje. Wówczas mówiło się, że aby ojciec otrzymał wyłączną opiekę nad dziećmi matka powinna być w więzieniu lub w szpitalu psychiatrycznym. Przypadku, gdy wybrała się “na drugą stronę” nie zaliczano do tych okoliczności.

 

opieka naprzemienna nad dzieckiem

Dialog opiekuńczy

radca prawnyObecnie wielu ojców walczy o opiekę, przynajmniej w wersji naprzemiennej. Tę formę opieki postaram się omówić. Pierwszym wymogiem do ustanowienia opieki naprzemiennej jest porozumienie między rozwodzącymi się rodzicami małoletnich. Byli małżonkowie zmuszeni są bowiem do wzajemnej współpracy (i to ciągłej). Sąd opiekę naprzemienną praktycznie tylko zatwierdza. Zazwyczaj przed transpozycją ustaleń z mediacji między małżonkami, rozwodzący się rodzice w sposób szczegółowy ustalają plan wychowawczy. Spisują tam najważniejsze ustalenia dotyczące wspólnego wychowania małoletnich dzieci, podlegających ich władzy rodzicielskiej. Oczywiście sytuacja wydaje się prostsza do przeprowadzenia, jeżeli znajdziemy w toku postępowania zrozumienie dla tego rozwiązania zrozumienie ze strony składu sędziowskiego (szczególnie zawodowego sędziego).

opieka nad dzieckiem po rozwodzie

Plusy i minusy opieki naprzemiennej

radca prawnyPomysłów na podział opieki jest przynajmniej kilka. Jednym jest podział poszczególnych tygodni między rodzicami. Zdarzają się podziały miesięcy. Najczęściej stosowanym jest jednak podział miesiąca na dwie części. Kilka miesięcy temu próbowałem wraz z klientką przeforsować dość szczegółowy podział, aby obojgu rodzicom umożliwić wykonywanie swoich zajęć zawodowych. Na podział zgadzał się ojciec dziecka, jednakże nie spotkał się on z akceptacją sędzi przewodniczącej. Z tej sytuacji udało się jednak wyjść z rozwiązaniem satysfakcjonującym wszystkich uczestników postępowania. Na szczęście sędzia nie uparła się również na przeprowadzenie w Opiniodawczym Zespole Sądowych Specjalistów, co w przypadku sprawy rozwodowej w prowadzonej w obu warszawskich okręgach (po lewej i prawej stronie Wisły) opóźniłoby rozwód przynajmniej o rok. Warto również wspomnieć, że wielu psychologów (a także adwokatów i radców prawnych) jest przeciwnych opiece naprzemiennej. Uznają ją za niekorzystną dla dzieci, którym ciągle zmienia się środowisko, w którym się wychowują. Nie brany jest jednak według mnie rachunek strat wynikających z braku jednego rodzica (czym są nawet dwa weekendy w miesiącu?) w życiu dziecka/dzieci.

500 plus oraz alimenty

radca prawnyW ostatnich miesiącach opieka naprzemienna stała się także ważnym elementem postępowań administracyjnych toczących się o uzyskanie słynnego świadczenia wychowawczego zwanego popularnie “500 plus”. Umożliwia ona bowiem uzyskanie (w pewnych przypadkach) tego świadczenia przez oboje rodziców “Opiekę naprzemienną należy wiązać z sytuacją, w której rodzice żyjący w rozłączeniu, w separacji lub będący po rozwodzie sprawują opiekę nad wspólnym dzieckiem na przemian, w mniej więcej równych, powtarzających się, następujących po sobie okresach, i że obojgu rodzicom pozostawiono wykonywanie władzy rodzicielskiej. Oznacza to faktyczne zamieszkiwanie dziecka z obojgiem rodziców na przemian. Dla uznania opieki naprzemiennej konieczne jest ustalenie względnie równego podziału opieki nad dzieckiem.” (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 3 sierpnia 2017 roku, sygn. II SA/Ke 409/17 ).

Oczywiście opieka naprzemienna ustalona w orzeczeniu sądowym, a nie przez ustalenie, że opiekę sprawuje matka, a ojciec dziecka ma z nim kontakt (i faktycznie, choć nie prawnie, sprawuje opiekę) przez połowę miesiąca, prowadzi do wzajemnego zniesienia obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka w czasie trwania władzy rodzicielskiej.

Opieka naprzemienna nad dziećmi po rozwodzie

Przyszłość opieki naprzemiennej

radca prawnyOpieka naprzemienna jest instytucją nową dla rozwiązań prawnych dla zapewnienia opieki nad dziećmi w Polsce, przynajmniej jeżeli chodzi o samą nazwę. Podobne formy istniały już wcześniej, jednakże nie przybierały tak zorganizowanej formy. Kwestia tego czy się sprawdzi będzie zależeć od samych rodziców, którzy będą, pomimo emocji po rozstaniu, dogadać się w temacie opieki nad dziećmi, aż do ich pełnoletności. Czasami zatem przez kilkanaście lat.

Biorąc pod uwagę wszystkie plusy i minusy rozwiązania z opieką sprawowaną przez oboje rodziców jestem jednak jego dość sporym zwolennikiem. Umożliwia ono bowiem obciążenie odpowiedzialnością za wspólne dzieci byłych małżonków obojga rodziców i dopóki nie można stwierdzić, że jedno z nich nie powinno opiekować się małoletnim powinno spróbować unieść na barkach “ciężar dorosłości”.